Drone uçuran herkesin telefonunda bir hava durumu uygulaması var. Hiçbiri pilotun sorduğu soruyu cevaplamıyor.
Pilot “rüzgâr kaç?” diye sormuyor. “Bugün, buradan, bu dronla, bu saatte kalkabilir miyim?” diye soruyor. Farklı bir soru, ve cevabı hava durumundan fazlasını gerektiriyor.
Fly4cast’i bu yüzden yazdım. Web’de başladı, sonra Android, sonra iOS.
Yerde ölçtün. Yukarıda ne olacak?
En büyük yanılgı burada. Meteoroloji verisi genelde 10 metre referans yüksekliğinde verilir. Sen 100–120 metrede uçacaksın.
v₁₀: 10 metredeki hız. z: irtifa. α: yüzey pürüzlülük üssü — açık arazi/su üstü ≈ 0,10–0,16; kırsal ≈ 0,20; yerleşim içi 0,30’a kadar.
Açık arazide (α = 0,16) yerde 6 m/s ölçtün:
| irtifa | hız | durum |
|---|---|---|
| 10 m | 6,0 m/s | rahat |
| 50 m | 7,7 m/s | dikkat |
| 100 m | 8,6 m/s | sınıra yakın |
| 120 m | 8,9 m/s | yasal tavan |
Tipik bir tüketici drone’unun üretici rüzgâr sınırı 10,7 m/s. Yerde 6 m/s görüp “çok rahat” diyorsun; tavanda payın %16’ya düşmüş oluyor. Anlık tepe değerlerini (gust) eklersen sınırın üstündesin.
Bu yüzden uygulamada rüzgâr tek sayı değil, irtifaya göre bir eğri. Pilot payının hangi yükseklikte bittiğini görüyor.
Kimsenin bakmadığı şey: Kp
Bir gün rüzgâr sakindi, hava açıktı, drone konumunu kaybetti ve kendi kendine kaydı.
Sebep gökyüzünde değil, güneşteydi. Kp indeksi jeomanyetik aktiviteyi 0–9 arasında ölçer. Yüksek Kp iyonosferi bozar; GPS sinyalinin uğradığı gecikme öngörülemez hale gelir. Sonuç: konum kayması, pusula hatası, “ev noktası” şaşması.
- Kp 0–3 — sakin
- Kp 4 — hareketli, hassas işlerde dikkat
- Kp 5–6 — fırtına; konum çözümü bozulabilir
- Kp 7+ — ciddi; otomatik uçuş modlarına güvenme
Hiçbir hava durumu uygulaması bunu göstermiyor, çünkü hava durumu değil. Ama pilot için havadan önemli olabiliyor.
Tek bir yüzdeye sığdırma cazibesi
İlk sürümde “uçulabilirlik: %78” diye bir sayı vardı. Güzel görünüyordu. Yanlıştı.
| durum | skor | gerçek risk |
|---|---|---|
| Rüzgâr biraz yüksek, gerisi mükemmel | %78 | yönetilebilir, alçak uç |
| Her şey iyi ama Kp 6 | %78 | GPS’e güvenme — ciddi |
| Beş kalem hafifçe kötü | %78 | belirsiz, ihtiyatlı ol |
Bir sayı bilgiyi özetlemiyor, yok ediyor. Pilotun görmesi gereken şey skor değil, hangi eşiğin aşıldığı.
Skoru attım. Yerine kalkış öncesi bir dikkat listesi koydum: her satır bir ölçüm, bir eşik, bir sonuç. Yeşilse geç, sarıysa oku, kırmızıysa dur. Karar hâlâ pilotun; ama neye baktığını biliyor.
Uçuştan önce, uçuş sırasında değil
Uçuş planı kaydedilebiliyor ve sistem kademeli bildirim gönderiyor:
T−24 sa → tam koşul seti (rüzgâr profili, Kp, yağış, gün batımı)
T−3 sa → değişen kalemler (rüzgâr 6,1 → 8,4 m/s)
T−30 dk → yalnız dikkat listesi (eşiği aşan satırlar)
İncelik şu: her bildirim bir öncekinden daha az şey söylüyor. 24 saat kala planlama yapıyorsun; 30 dakika kala arabadasın. Aynı veriyi üç kez aynı biçimde göndermek, üçünün de okunmamasını garantiler.
Haritada olmayan şeyler
Uçuş yasağı bölgeleri bilinen bir katman. Daha az bilineni: GPS karıştırıcı bölgeleri. Bazı tesislerin çevresinde sinyal düzenli olarak bozuluyor ve bu hiçbir resmî haritada yok — pilotlar birbirine söyleyerek öğreniyor.
Bunları da konumsal bir katman haline getirdim. “Burada uçtum, sinyal kesildi” bilgisi bir dedikodudan bir veri noktasına dönüşünce, bir sonraki pilot kalkmadan önce görüyor.
Ne öğrendim
Ham veriyi göstermek kolay. Ham veriyi karara çevirmek zor. Ve o çevirinin en tehlikeli kısayolu her şeyi tek bir sayıya sıkıştırmak.
Skor kaldırıldığında uygulama daha karmaşık görünmedi — daha dürüst göründü.